Balıbağı Kaya Tuzu Sahası, Çankırı kaya tuzu sisteminin hem madencilik hem turizm hem de jeolojik araştırma bakımından en bilinen bölümüdür. Çankırı Yer Altı Tuz Şehri olarak ziyaret edilen tarihî galeriler Balıbağı Köyü sınırlarında yer almaktadır.
Balıbağı Nerede?
Balıbağı, Çankırı merkezinin yaklaşık 18-20 kilometre doğusunda yer alır. Bölge geniş evaporitik Çankırı havzasının içerisinde bulunmaktadır.
Tuz Mağarası ile Aynı Bölge
Çankırı Valiliği ve Belediyesi, tarihî Tuz Madeni ve günümüzde turizme açılan Yer Altı Tuz Şehri’ni Balıbağı Köyü sınırları içerisinde göstermektedir.
Bu nedenle Balıbağı, Çankırı kaya tuzu tarihinin hem üretim hem de endüstriyel miras açısından merkez noktasıdır.
1981 Jeofizik Rezistivite Araştırması
MTA’nın Balıbağı sahasındaki jeofizik araştırması yaklaşık 80 km² alanda gerçekleştirilmiştir. Elektriksel özdirenç yöntemiyle Bayındır Formasyonunun altındaki evaporitik zonun derinliği araştırılmıştır.
Çalışmanın sonunda sondajlarla tahmin edilen derinliklerde kaya tuzuna girildiği belirtilmiştir.
10-20 Metrelik Örtü Bulunan Alanlar
Balıbağı çevresindeki açık işletme potansiyeli araştırılan kesimlerde kaya tuzunun üzerinde yaklaşık 10-20 metre arasında değişen örtü tabakası belirlenmiştir.
Bu durum kaya tuzunun bazı alanlarda yüzeye oldukça yakın bulunduğunu göstermektedir.
Balıbağı-1 Sondajı ve Sıcak Su
2017 Çankırı-Çorum Havzası projesindeki dikkat çekici bulgulardan biri Balıbağı-1 sondajıdır. Sondajda yaklaşık 760 metreden sonra Kızılırmak Formasyonu içerisinde artezyen yapan sıcak suya rastlanmıştır.
Daha sonraki çalışmalarda kuyudan yaklaşık 49 °C sıcaklıkta ve 37 litre/saniye debide akışkan elde edildiği raporlanmıştır.
Bu sıcak su bulgusu, Balıbağı çevresindeki jeolojik sistemin yalnız kaya tuzu açısından değil hidrojeoloji açısından da önemli olduğunu göstermektedir.
Yeraltı Galerileri
Uzun süreli üretim sonucunda Balıbağı sahasında geniş yeraltı galerileri oluşmuştur. Kaya tuzu madenciliğinde galeri tasarımı, taşıyıcı topuklar, tavan stabilitesi ve doğal havalandırma temel mühendislik konularıdır.
2012 MTA Mağara Araştırması
MTA Karst ve Mağara Araştırmaları Birimi 2012 yılında Tuz Mağarası’nın güncel durumunu incelemiştir. Raporda eski ve yeni üretim sahaları değerlendirilmiş, doğal havalandırma sistemi ve turizm potansiyeli araştırılmıştır.
Madencilikten Turizme
Eski üretim galerilerinin bir bölümü günümüzde Yer Altı Tuz Şehri olarak turizme kazandırılmıştır. Bu dönüşüm, maden sahasının üretim sonrasında endüstriyel miras ve turizm işlevi kazanmasının Türkiye’deki en dikkat çekici örneklerinden biridir.
Çevresel ve Jeoteknik Konular
Balıbağı gibi aktif ve eski galeri sistemlerinin bir arada bulunduğu sahalarda yeraltı suyu, tavan ve topuk stabilitesi, eski imalatların haritalanması ve turistik alanların üretim alanlarından güvenli biçimde ayrılması önemlidir.
Çankırı Tuz Atlasındaki Yeri
Balıbağı; jeofizik çalışmaları, sondajları, tarihî madenciliği, Yer Altı Tuz Şehri ve sıcak su bulgusu sayesinde Çankırı Tuz Atlasının en ayrıntılı belgelenmiş sahasıdır.
Kaynaklar
- TÜRKPATENT – Çankırı Kaya Tuzu Menşe Adı, Tescil No:1377
- MTA – Çankırı-Balıbağı Sahası Tuz Aramaları Jeofizik Rezistivite Etüdü, No:7079
- MTA – Çankırı Bölgesi Kayatuzu Etüt ve Aramaları Raporu, No:7005
- MTA – Çankırı-Çorum Havzası Tuz Aramaları, No:13677
- MTA – Tuz Mağarası Çankırı Araştırma Raporu, No:11502
- Çankırı Valiliği – Yer Altı Tuz Şehri ve Tuz Madeni
Çankırı Kaya Tuzu Satın Alırken
Bu saha yazısı herhangi bir ticari ürünün doğrudan bu ocaktan geldiğine dair menşe garantisi değildir. Ambalajlı gıda tuzunda üretici veya gıda işletmecisi bilgisi, işletme kayıt numarası, parti veya lot bilgisi, tarih bilgileri, net miktar ve ürün tanımı kontrol edilmelidir.
Çankırı kaya tuzu ürünleri için cankirituzu.com, Tuzcu Baba ve premium kristal ürünler için Kristal Tuz incelenebilir.