Sab’atayn–Shabwa kaya tuzu sistemi, Yemen’in iç kesimlerinde Geç Jura döneminde gelişmiş kalın halitli evaporit havzası ve bu kaya tuzunun daha sonra hareket ederek oluşturduğu tuz diapirlerinden meydana gelir.
Konuyla ilgili diğer rehber ve çalışmaları Ortadoğu Kaya Tuzu Atlası bölümünde bulabilirsiniz.
Geç Jura Safir Evaporitleri
Safir Member Sab’atayn Havzasındaki temel tuzlu birimlerden biridir. Entegre kuyu-logu analizlerinde tekrar eden halit ağırlıklı evaporit çevrimleri belirlenmiştir.
Kısıtlı Rift Havzası
Evaporitler açık okyanus ortamında değil, deniz suyunun dönemsel olarak girdiği kısıtlı bir rift havzasında çökelmiştir. Güçlü buharlaşma halitin tekrar tekrar birikmesini sağlamıştır.
750 Metrelik Safir Kesiti
2022 çalışmasında Halewah-09 kuyusunda Safir evaporitlerinin yaklaşık 750 metre kalınlığa ulaştığı raporlanmıştır.
Tuz Tektoniği
Halitin düşük yoğunluğu ve uzun zaman ölçeğinde plastik biçimde davranabilmesi nedeniyle Sab’atayn tuzu gömüldükten sonra hareket etmiş, tuz yastıkları ve diapirler geliştirmiştir.
Milh Kharwah Diapiri
Milh Kharwah, Shabwa bölgesinde yüzeye çıkan gerçek bir tuz diapiridir. Penn State araştırmasında yüzey örneklerinin halit, anhidrit, jips ve evaporit dışı ince tabakalar içerdiği gösterilmiştir.
“Dirty Salt” Yapısı
Milh Kharwah evaporitleri tamamen saf halitten oluşmaz. Araştırmacılar halit yanında anhidrit, jips ve bitümlü marn bantlarının bulunması nedeniyle diziyi heterojen veya “dirty salt” karakterinde tanımlamaktadır.
Yüzeye Çıkan Tuz
Milh Kharwah’ın önemli özelliği halitli evaporit kütlesinin yeraltında kalmayıp tektonik hareketlerle yüzeye kadar ulaşmış olmasıdır.
Petrol Jeolojisindeki Rolü
Sab’atayn haliti yalnız bir mineral kaynağı değildir. Düşük geçirgenliği nedeniyle havzadaki hidrokarbon sistemlerinde önemli örtü kaya rolü de oynar.
Aktif Kaya Tuzu Madeni İddiası Yok
Bu atlas sayfası Sab’atayn ve Shabwa’yı günümüzde faal büyük ticari kaya tuzu madeni olarak tanımlamamaktadır. Sahanın önemi güçlü biçimde belgelenmiş doğal halit ve tuz diapiri jeolojisidir.
Kaynaklar
- Late Jurassic Safir Evaporite Salts – Sab’atayn Basin
- Penn State – Milh Kharwah Salt Diapir
- PLOS ONE – Sab’atayn Salt Intrusions and Halite Beds