Özbekistan’ın güneyindeki Kugitang-Köhitang dağ kuşağı, Orta Asya’nın önemli Jura yaşlı tabakalı kaya tuzu sistemlerinden biridir. Khodjaikon başta olmak üzere çok sayıda halit kütlesi bu jeolojik kuşağın parçasıdır.
Bu konuyla bağlantılı diğer rehber ve içerikler için Asya Kaya Tuzu Atlası bölümünü inceleyebilirsiniz.
Khodjaikon Kaya Tuzu Kütlesi
Özbekistan’ın resmî turizm portalı Khodjaikon’u Surhandarya bölgesinin Sherabad ilçesinde, Kugitangtau sırtının güneydoğu yamacında bulunan büyük bir doğal tuz monoliti olarak tanımlamaktadır.
1200 Metre Rakım
Khodjaikon kaya tuzu kütlesi yaklaşık 1.200 metre rakımda yer alır. Tuz monoliti içerisinde insanlar tarafından açılmış bir galeri sistemi bulunmaktadır.
1989’da Açılan Tuz Mağarası
Resmî turizm kaynağı Khodjaikon mağara sisteminin 1989 yılında açıldığını ve büyük kaya tuzu kütlesinin içerisinde çeşitli galeriler bulunduğunu belirtmektedir.
USGS’nin Jura Tabakalı Halit Kuşağı
USGS’nin Orta Asya ve Afganistan çevresindeki halit değerlendirmesinde Özbekistan’daki Tyubegatanskoe, Khodzhaikan ve Kyzylmazar sahaları Jura yaşlı tabakalı halit yataklarının bilinen örnekleri olarak doğrudan listelenmiştir.
Amu Darya Havzası
Bu kaya tuzu kuşağı Özbekistan sınırında bitmez. Aynı Jura evaporit sistemi Türkmenistan ve kuzey Afganistan yönüne uzanan Amu Darya Havzasının derin jeolojisinde de devam eder.
Kaya Tuzunun Kalınlığı ve Sürekliliği
USGS değerlendirmeleri bölgedeki Jura tuzlarının bazı alanlarda kilometrelerce derine gömülebildiğini belirtmektedir. Ancak Khodjaikon gibi tekil sahalar için aynı kaynakta güvenilir modern tonaj veya rezerv hesabı verilmemektedir.
Bu nedenle portal doğrulanmamış rezerv miktarı üretmek yerine yatakların jeolojik varlığını ve bilinen konumlarını kayıt altına almaktadır.
Kugitang Dağlarında Kaya Tuzu
Kugitang çevresindeki vadilerde jips, kireçtaşı ve kaya tuzunun birlikte yüzeylendiği evaporitik sedimenter diziler görülmektedir. Özbekistan’ın resmî turizm kaynakları bazı kanyonlarda kaya tuzunun doğrudan doğal kaya duvarlarının parçası olduğunu kaydetmektedir.
Özbekistan Kaya Tuzu Atlasındaki Yeri
Özbekistan, yüzeyde görülebilen Khodjaikon tuz monoliti ve USGS tarafından belgelenmiş Tyubegatanskoe-Khodzhaikan-Kyzylmazar Jura halit yatakları nedeniyle Orta Asya Kaya Tuzu Atlasının temel ülkelerinden biridir.
Kaynaklar
- Uzbekistan Travel – Khodjaikon Natural Rock Salt Cave
- Uzbekistan Travel – Surkhandarya and Rock Salt Outcrops
- USGS – Jurassic Bedded Halite Deposits of Central Asia