Duzdağ Kaya Tuzu Yatağı, Nahçıvan’ın yaklaşık 10-12 kilometre yakınında bulunan, doğal kaya tuzunun binlerce yıldır insan eliyle çıkarıldığı çok eski bir halit madenciliği sahasıdır.
Konuyla ilgili diğer rehber ve çalışmaları Asya Kaya Tuzu Atlası bölümünde bulabilirsiniz.
Üç Kaya Tuzu Tabakası
Azerbaycan Milli Ansiklopedisinin jeolojik kaydına göre Duzdağ yatağı üç ayrı kaya tuzu tabakasından oluşmaktadır.
6,3-10,75 Metrelik İşletilen Tabaka
İşletilen orta kaya tuzu tabakasının kalınlığı yaklaşık 6,3 ile 10,75 metre arasında değişmektedir.
Resmî Rezerv Kaydı
Azerbaycan’ın resmî mineral bilgilerinde Duzdağ için A+B+C1 kategorisinde yaklaşık 94,517 milyon ton, C2 kategorisinde yaklaşık 37,810 milyon ton tarihli rezerv-kaynak değerleri verilmektedir.
Bu rakamlar ilgili ulusal sınıflandırmanın tarihli envanter değerleridir ve günümüzde kalan ekonomik rezerv miktarı olarak otomatik biçimde yorumlanmamalıdır.
Yaklaşık %94,35 NaCl
Milli Ansiklopedi kaydında Duzdağ tuzunun ortalama bileşimi yaklaşık yüzde 94,35 NaCl olarak verilmektedir. Doğal kaya tuzu içerisinde diğer mineraller ve kil seviyeleri bulunduğu için tüm yatak tek bir kimyasal bileşimde değildir.
150 Metrelik Tuz Sahası
Azerbaycan Milli Bilimler Akademisinin 2020 tarihli Duzdağ araştırma açıklamasında mühendislerin sahayı yaklaşık 3 kilometre uzunluk, 2 kilometre genişlik ve yaklaşık 150 metre toplam tuzlu saha kalınlığı ile tanımladığı aktarılmaktadır.
Binlerce Yıllık Madencilik
Arkeolojik araştırmalarda Duzdağ çevresinde tarih öncesi tuz madenciliğine ait taş aletler ve üretim izleri bulunmuştur. Azerbaycan bilim kurumları kaya tuzu çıkarımının çok eski dönemlere uzandığını belirtmektedir.
Eski Galeriler
Azerbaycan Çevre ve Doğal Kaynaklar Bakanlığı, tuzun elle çıkarılıp hayvanlarla taşındığı eski dönemlere ait maden galerilerinin sahada hâlen korunduğunu bildirmektedir.
110 Metre Derindeki Tuz Galerileri
Duzdağ’ın eski maden galerilerinin bir bölümü 1979’dan beri speleoterapi amacıyla kullanılmaktadır. Resmî turizm kaynağı tedavi galerilerinin yaklaşık 110 metre derinlikte bulunduğunu belirtmektedir.
Maden ve Kültürel Miras
Duzdağ hem doğal halit yatağı hem tarihî maden hem de modern yeniden kullanım örneğidir. Bu nedenle yalnız rezerv veya üretim açısından değil, insan-kaya tuzu ilişkisinin çok uzun süreli tarihini belgeleyen kültürel jeoloji sahası olarak da önemlidir.
Kaynaklar
- Azerbaijan National Encyclopedia – Duzdag Salt Deposit
- Azerbaijan.az – Duzdag Rock Salt Reserves
- Azerbaijan National Academy of Sciences – Ancient Duzdag
- Azerbaijan Travel – Duzdag Former Salt Mine