Afganistan gerçek kaya tuzu, sedimenter tuz ve tuz domlarının birlikte bulunduğu geniş bir evaporit coğrafyasına sahiptir. Takhar, Faryab, Herat ve kuzey Afganistan havzaları ülkenin başlıca tuz bölgeleri arasındadır.
2024’te Yaklaşık 57 Bin Ton Kaya Tuzu
U.S. Geological Survey, Afganistan’ın 2024 kaya tuzu üretimini yaklaşık 57 bin metrik ton olarak tahmin etmektedir.
USGS tablosunda bu üretim doğrudan “salt, rock salt” kategorisinde verilmektedir.
Takhar Kaya Tuzu Domları
Kuzeydoğu Afganistan’daki Takhar bölgesi gerçek kaya tuzu bakımından en iyi belgelenmiş alanlardan biridir. USGS araştırmalarında Namakab çevresinde tuz yapıları ve Jura yaşlı olduğu değerlendirilen tuz domları tanımlanmıştır.
Chal-I ve Chal-II
USGS derlemesine göre Chal-I sahasında kaya tuzu bir dere boyunca en az yaklaşık 1 kilometre izlenebilmektedir.
Chal-I ve Chal-II’deki yerel işletmeler yaklaşık 20 metre derinliğe kadar ilerlemiş ve bu derinlikte de kaya tuzu içerisinde kalmıştır.
Ayrıntılı dosya: Takhar Kaya Tuzu Domları.
Taqcha Khana ve Kulfgan
Afganistan Maden ve Petrol Bakanlığının yatırım belgelerinde Taqcha Khana ve Kulfgan, Takhar’daki tuz yatırım sahaları arasında listelenmektedir.
Andkhoy Sedimenter Tuz
Faryab eyaletindeki Andkhoy sahası Bakanlığın yatırım envanterinde “sedimentary salt” olarak tanımlanmaktadır.
Ghoryan – Herat
Herat’ın Ghoryan ilçesindeki tuz sahaları da Afganistan’ın sedimenter tuz kaynakları arasındadır.
2026 Ghoryan Tuz Madeni Sözleşmesi
7 Temmuz 2026’da Afganistan Maden ve Petrol Bakanlığı, Ghoryan ilçesindeki Namaksar tuz madeninin ilk bloğu için 15 yıllık çıkarma sözleşmesi imzalandığını duyurmuştur.
Sözleşme yaklaşık 10,24 km² alanı kapsamaktadır. Ancak Bakanlığın bu sözleşme duyurusu sahayı genel olarak “salt mine” şeklinde tanımlar; bu nedenle atlas Ghoryan’ı kaynak olmadan özellikle saf kaya tuzu madeni diye yeniden sınıflandırmamaktadır.
Amu Darya ve Afghan-Tajik Havzaları
USGS araştırmalarına göre Kuzey Afganistan’ın derin jeolojisinde Amu Darya ve Afghan-Tajik havzalarında Jura yaşlı tabakalı halit bulunmaktadır.
Afganistan Kaya Tuzu Atlasındaki Yeri
Afganistan; aktif kaya tuzu üretimi, Takhar’daki doğal halit domları ve kuzeydeki Jura tabakalı tuz havzaları nedeniyle Dünya Kaya Tuzu Atlasının önemli Orta-Güney Asya ülkelerinden biridir.
Kaynaklar
- USGS – Afghanistan Rock Salt Production, 2024
- USGS – Takhar Rock Salt and Salt Domes
- Afghanistan Ministry of Mines and Petroleum – Ghoryan Salt Contract, 2026
- Afghanistan Ministry of Mines – Salt Investment Areas