Avustralya çok geniş ve jeolojik olarak çeşitli yeraltı kaya tuzu kaynaklarına sahiptir. Bu kaynakların önemli bölümü yüzeyde görülmez; petrol, gaz ve mineral arama sondajları ile modern jeofizik çalışmalar sonucunda belirlenmiştir.
Geoscience Australia Kaya Tuzu Haritası
Geoscience Australia, hidrojen ve diğer gazların gelecekte yeraltında depolanması amacıyla ülke çapındaki kalın kaya tuzu oluşumlarını sistematik biçimde haritalamaktadır.
Ulusal veri setinde 100 metreden kalın olduğu bilinen yeraltı halit oluşumları ayrı olarak tanımlanmaktadır.
Başlıca Kaya Tuzu Havzaları
- Adavale Basin – Boree Salt
- Amadeus Basin – Chandler Formation
- Canning Basin – Carribuddy Group, Mallowa ve Minjoo Salt
- Polda Basin – Kilroo Formation
- Officer Basin – Browne Formation
- Bonaparte Basin – bazı kalın yeraltı halit oluşumları
Adavale – Boree Salt
Queensland’daki Adavale Havzası doğu Avustralya’nın bilinen tek çok kalın yeraltı tuz birikimini içerir. Boree Salt esas olarak halitten oluşur ve sondajlarda 555 metreye kadar kalınlık göstermiştir.
Ayrıntılı dosya: Adavale – Boree Kaya Tuzu.
Amadeus – Chandler Formation
Northern Territory’deki Amadeus Havzasında Chandler Formation olağanüstü kalın halit içerir. Resmî NTGS kayıtlarında Rodinga bölgesindeki halit tabakalarının 50 metreden az değerlerden 1.000 metrenin üzerine kadar değiştiği ve ortalama yaklaşık 470 metre olduğu belirtilmiştir.
Ayrıntılı dosya: Amadeus – Chandler Kaya Tuzu.
Polda – Kilroo Formation
Güney Avustralya açıklarındaki Polda Havzasında Mercury 1 kuyusu Neoproterozoik Kilroo Formation içerisinde yaklaşık 1.700 metre boyunca halit içeren olağanüstü kalın bir evaporit dizisini kesmiştir.
Ayrıntılı dosya: Polda – Kilroo Kaya Tuzu.
Canning – Carribuddy Group
Batı Avustralya’daki Canning Havzasında Carribuddy Group içerisinde Minjoo ve Mallowa adlı halit seviyeleri bulunur. Güncel ulusal araştırmalarda Canning Basin Avustralya’nın önemli kalın kaya tuzu bölgelerinden biri olarak gösterilmektedir.
Ayrıntılı dosya: Canning – Carribuddy Kaya Tuzu.
Officer – Browne Formation
Officer Havzası Batı ve Güney Avustralya arasında yaklaşık 410 bin km² alan kaplayan dev bir intracratonic havzadır. Browne Formation içerisinde sondajlarla kaya tuzu kesilmiş ve bu sistem Geoscience Australia’nın yeraltı tuz depolama araştırmalarına dahil edilmiştir.
Kaya Tuzu Var, Fakat Hepsi Maden Değil
Avustralya’nın bu dev halit sistemlerinin çoğu günümüzde doğrudan ticari yeraltı kaya tuzu madeni olarak işletilmemektedir. Jeolojik yatak, ekonomik rezerv ve aktif maden birbirinden farklı kavramlardır.
Hidrojen Kavernaları
Kalın, düşük geçirgenlikli ve kendini mekanik olarak kapatma eğilimi gösteren halit tabakaları çözündürülerek büyük yeraltı kavernaları oluşturulabilir. Avustralya’nın kaya tuzu araştırmalarının güncel odaklarından biri bu kavernaların hidrojen depolama potansiyelidir.
Avustralya Kaya Tuzu Atlasındaki Yeri
Avustralya, yüzeyde büyük kaya tuzu dağlarıyla tanınmasa da yeraltında yüzlerce metre kalınlığa ulaşan çok sayıda halit formasyonu barındırması nedeniyle Dünya Kaya Tuzu Atlasının en önemli jeolojik ülkelerinden biridir.
Kaynaklar
- Geoscience Australia – Australian Thick Rock Salt Accumulations
- Geoscience Australia – Salt Basins for Underground Hydrogen Storage
- Geoscience Australia – Known Thick Underground Halite Deposits Dataset