Ortadoğu Kaya Tuzu Atlası, İran’daki dev Hormuz tuz domlarından Umman’ın Ara Group halit havzalarına, Ölü Deniz Havzasındaki Mount Sedom kaya tuzu duvarından Birleşik Arap Emirlikleri’nin yüzeye çıkan tuz diapirlerine kadar bölgenin doğal halit sistemlerini inceleyen Dünya Kaya Tuzu Atlasının bölgesel bölümüdür.
Bu Atlas Yalnız Kaya Tuzunu Kapsar
Ortadoğu’da çok sayıda sabkha, tuz gölü ve modern yüzey tuzu oluşumu vardır. Ancak bu atlas yalnız jeolojik olarak kaya haline gelmiş doğal halit tabakalarını, yeraltı kaya tuzu kütlelerini ve bunlardan gelişen tuz domları ile diapirleri kapsar.
Hormuz-Ara Kaya Tuzu Sistemi
Arabistan levhasının doğu ve kuzeydoğu kesimlerinde Geç Neoproterozoik-Erken Kambriyen döneminde çok kalın evaporit havzaları gelişmiştir. İran’da genellikle Hormuz tuzu, Umman’da Ara Group evaporitleri olarak tanımlanan bu eski kaya tuzu sistemleri bölgesel tuz tektoniğinin temelini oluşturur.
Zagros ve İran Tuz Domları
İran’ın güneyinde Zagros-Fars bölgesi dünyanın en etkileyici tuz domları ve tuz buzullarından bazılarını barındırır. Derindeki kaya tuzu tektonik basınç ve yoğunluk farkı nedeniyle yukarı hareket etmiş, bazı yerlerde yüzeye kadar ulaşarak kilometrelerce uzanan halit kütleleri oluşturmuştur.
Umman Tuz Havzaları
Umman’daki South Oman Salt Basin ve Ghaba Salt Basin, Ara Group’un karbonat-evaporit döngülerini içerir. Ghaba Havzasında bazı tuz diapirleri doğrudan yüzeye ulaşmıştır.
Ölü Deniz ve Mount Sedom
Ölü Deniz Havzasında Sedom Formation kalın kaya tuzu ve diğer evaporitlerden oluşur. Mount Sedom bu tuzların tektonik olarak yükselerek yüzeyde kilometrelerce uzunluğunda gerçek bir kaya tuzu duvarı meydana getirdiği ender dünya örneklerinden biridir.
BAE Hormuz Tuz Domları
Birleşik Arap Emirlikleri’nin batısında ve Basra Körfezi adalarında Hormuz Complex’e bağlı çok sayıda tuz domu yüzeye çıkmaktadır. Delma, Sir Bani Yas, Zirku, Arzana, Qarnain, Sir Bu N’air ve Jebel Dhanna bunların belgelenmiş örnekleridir.
Suudi Arabistan’da Derin Halit
Suudi Arabistan’da yüzey sabkhalarından ayrı olarak Arab ve Hith gibi sedimenter formasyonlarda yeraltı halit ve jips-anhidrit seviyeleri bulunmaktadır. Bunlar petrol jeolojisi, evaporit karstı ve yeraltı yapıları açısından önemlidir.
İlk Ortadoğu Ülke Dosyaları
- İran Kaya Tuzu Yatakları ve Zagros-Hormuz Tuz Domları
- Umman Kaya Tuzu Yatakları ve Ara Group
- İsrail – Mount Sedom ve Ölü Deniz Kaya Tuzu
- Suudi Arabistan Kaya Tuzu ve Derin Evaporitleri
- Birleşik Arap Emirlikleri Hormuz Tuz Domları
Araştırma Programının Devamı
Sonraki aşamada Irak, Ürdün, Suriye, Yemen ve bölgede doğal halit varlığı güvenilir jeolojik kaynaklarla doğrulanan diğer ülkeler ayrı ayrı değerlendirilecektir. Bir ülkede yalnız yüzey tuzlası veya sabkha bulunması kaya tuzu makalesi açmak için yeterli kabul edilmeyecektir.