Asya Kaya Tuzu Atlası: Pakistan, Hindistan, Çin, Kırgızistan, Özbekistan ve Büyük Halit Havzaları

Asya Kaya Tuzu Atlası, kıtanın doğal halit yataklarını, tabakalı kaya tuzu formasyonlarını, tuz diapirlerini, aktif ve tarihî yeraltı madenlerini ülke ve maden bazında belgeleyen Dünya Kaya Tuzu Atlasının bölgesel bölümüdür.

Asya’da Kaya Tuzu Jeolojisi

Asya, dünyanın en farklı yaş ve tektonik özelliklere sahip evaporit sistemlerini aynı kıtada barındırır. Pakistan’ın Salt Range bölgesindeki çok eski kaya tuzu kütleleri, Hindistan Himalayalarındaki Mandi halitleri, Çin’in büyük karasal sedimenter havzalarındaki kaya tuzu tabakaları ve Orta Asya’nın Jura evaporitleri birbirinden farklı jeolojik sistemlerdir.

Pakistan Salt Range

Pakistan’ın Pencap bölgesindeki Salt Range, dünyanın en tanınmış kaya tuzu coğrafyalarından biridir. Khewra, Warcha, Kalabagh ve Makrach gibi büyük madenler aynı geniş tuz kuşağı içerisinde yer alır.

Hindistan Himalayaları

Hindistan’da ticari kaya tuzu kaynakları ülkenin toplam tuz endüstrisine göre son derece sınırlıdır. Indian Bureau of Mines kaya tuzu oluşumlarını esas olarak Himachal Pradesh’in Mandi ilçesinde kaydetmektedir.

Çin’in Karasal Kaya Tuzu Havzaları

Çin’de yeraltı tuz kaynakları geniş sedimenter havzalara dağılmıştır. Hubei eyaletindeki Jianghan Havzası ve Yingcheng-Yunmeng bölgesi çok büyük kaya tuzu kaynakları ve uzun süreli kuyu madenciliğiyle öne çıkar.

Orta Asya Jura Halit Kuşağı

Kırgızistan, Özbekistan, Türkmenistan ve Afganistan’ın bazı kesimlerinde Jura yaşlı tabakalı halit sistemleri geniş alanlara yayılır. Tuz kütleleri bazı yerlerde dağ kuşakları içerisinde yüzeye çıkarken bazı havzalarda kilometrelerce derine gömülüdür.

İlk Asya Ülke Dosyaları

Pakistan Maden Dosyaları

Ortadoğu Neden Ayrı Atlas?

İran, Suudi Arabistan, Umman ve çevre ülkeler coğrafi olarak Asya içerisinde bulunmakla birlikte, Zagros ve Arap levhasının çok büyük tuz domları ayrı ve son derece kapsamlı bir jeolojik sistem oluşturduğu için bu portalda ayrıca Ortadoğu Kaya Tuzu Atlası altında işlenecektir.

Atlasın Sınırı

Bu atlas yalnız doğal halit yani kaya tuzu yataklarını kapsar. Tuz gölleri, modern göl kabukları, deniz tuzlaları ve kaya tuzu yatağıyla bağlantısı doğrulanmamış doğal tuzlu su kaynakları bu serinin dışında tutulur.

Temel Kaynaklar

Ortadoğu Kaya Tuzu Atlası

İran, Umman, Suudi Arabistan, BAE ve Ölü Deniz çevresindeki kaya tuzu sistemleri coğrafi olarak büyük ölçüde Asya içerisinde olmakla birlikte, Hormuz-Ara-Zagros tuz sistemlerinin büyüklüğü nedeniyle ayrı bir Ortadoğu Kaya Tuzu Atlasında incelenmektedir.

Asya Atlasına Eklenen Avrasya Ülkeleri

Asya Atlası – Tacikistan, Afganistan ve Ermenistan

Tayland ve Laos Kaya Tuzu – Khorat Evaporit Kuşağı

Yemen Kaya Tuzu

Yemen’in Sab’atayn, Shabwa ve Salif kaya tuzu sistemleri için: Yemen Kaya Tuzu Yatakları.

Yazar

Bilal ÖZKAN